Ön rapor yayınlandı

27.03.2017



ACT Havayolları’nın Bişkek’te düşen Boeing 747-400F tipi kargo uçağının kaza ön raporu, Rus kaza-kırım araştırma dairesi MAK tarafından açıklandı. Raporu, uçak kazaları üzerine araştırma yapan Avherald.com sitesi yayınladı.

Kazanın pilotların yüksek kaldıklarını bilmelerine rağmen inişte ısrar ettikleri, pas geçerken de uçağın önce çitlere, sonra da binalara vurarak düştüğü belirlendi.

Türk sivil havacılık tarihinin son havayolu kazası, 16 Ocak 2017 tarihinde meydana geldi.

Hong Kong’tan kalkan ACT Havayolları’na ait kargo uçağı, Bişkek’e inecek, oradan da yakıt alıp İstanbul Atatürk Havalimanı’na devam edecekti. 

Pilotlar, 7400 feet yükseklikte CAT II şartlarında ILS yapmak üzere 26 pistine yönlendirildi. Pilotlar, flapları 1 pozisyonuna aldı. Uçağın hızı ise 250 knot’dı. 3400 feet’e alçalan 747-400F, normalde olması gereken irtifadan daha yüksekti.

Piste 9,8 mil kala, pilotlar flapları 5 pozisyonuna getirdi, sürat 240 knot’a düştü. Piste 7,2 mil kala flap pozisyonu 10’a, sürat da 220 knot’a indi. Piste 6 mil kala, ILS için localizer bilgisi alındı. Yani piste yaklaşacakları doğrultu bilgisi ILS’te tespit edildi.

O sırada uçağın irtifası 5 bin 700 feet’ti. Uçağın yaklaşma chartı’na göre 3400 feet irtifaya inmesi ve belli bir süre uçması gerekiyordu.

Pilotlar süratin düşmesi için önce flapları 20 pozisyonuna aldı ve iniş takımlarını indirdiler. Yaklaşma hattındaki VOR üzerine gelindiğine sürat 190 knot’a inmişti.

Pist baına 4 mil kala uçak 4 bin feet irtifadaydı. Pilotlar flapları 25’e getirdi. Ancak ILS’te alçalma bilgisini veren ‘glide slope’ bilgisi alınamıştı. İniş sırasında pist üzerinde RVR 400 metre, ortada noktada ise 325 metreydi. Pist sonundaki görüş ise 400 metreydi. Dikey görüş ise 160 feet olarak belirlenmişti.

Piste 0.3 mil kala hız 175 knot’a düşmüştü. İki saniye sonra glideslope bilgisi alındı. Hızla alçalmaları gerekiyordu. Normalde 3 derece ile yaklaşılan 26 pisti CAT II ILS yaklaşmasında pilotlar buru ezerek 9 dereceye getirdiler. Normalde 2290 feet’te geçilecek olan LMM (middle marker) ikaz noktasında uçağın irtfası 3300 feet’ti. Pilotlar bu dalışla birlikte sistemden oto pilot uyarısı aldılar.

Uçak dalışla birlikte palyeye gelecek ve daha sonra piste temas sağlanacaktı. Ancak pistin uzunluğu bu iniş için yeterli olmayacaktı. Sürat 160 knot’a düştü. Geliştirilmiş Yere Çarpma İkaz Sistemi (EGPWS) 5 kez uyarı verdi.

PAS GEÇME PROSEDÜRÜ BAŞLADI

Boeing 747-400F pist sonuna geldiğinde irtifası 110 feet’e inmişti. Uçağın ikinci pilotu olan Kazım Öndül (58 yaşında, toplam uçuş saati 5894, 747’deki uçuş saati 1758) “Minimum” uyarısını yapptı.

Uçağın Kaptan Pilotu Gürcan Dirancı (58 yaşında, 10.808 saat toplam uçuş, 820 tipteki uçuş saati) “Görüş yok” diyerek pas geçmek için ‘TOGA’ düğmesine bastı. O sırada uçak yerden 58 feet yüksekteydi.

Pas geçiş için TOGA düğmesine basıldığında uçak 1,4G’lik bir hızlanma etkisi tespit edildi.

3,5 saniye sonrada 165 knot hızda, pistin 930 metre uçağında 6G’lik bir çarpma etkisi tespit edildi.

Hızlanamayan uçak, binalara çarparak düştü. Uçakta bulunan iki pilotla birlikte Yükleme Uzmanı Melih Aslan, Teknisyen İhsan Koca hayatını kaybetti. Patlamayla birlikte çevre binalardaki 36 kişi de hayatını kaybetti.

ÖNERİLER:

1.      Uçuş ekibi, yaklaşma sırasında tüm ‘check point’ olarak adlandırılan kontrol noktalarına, hangi irtifada nerede olacaklarına dikkat etmeli. Bu durum düşük görüş şartlarındaki inişlerde önemli hale gelmektedir.

2.      Pas geçme prosedürleri geç kalınmadan karar irtifa ile birlikte alınabilmelidir.

3.      Hava Trafik Kontrolörleri eğer teknik alt yapı varsa yaklaşma rotasındaki uçağı takip etmeli ve gerektiğinde uyarmalı.

4.      Düşük görüş şartlarında kontrolörler pilotları uyarmalı ve detaylı bilgi verebilmeli.