16.02.2026

Uçaklar nükleer güçle uçabilir mi? Tabii ki uçabilir, yeter ki uygun reaktör yapılabilsin. 17 Eylül 1955 de ABD bir uçakta nükleer güç denemesini yaptı. Ama hikaye çok önceden 1946 da başlamıştı.

ABD Japonya’ ya iki adet atom bombası attıktan sonra bu gücü bütün alanlarda kullanma yoluna gitti. Uçak jet motorlarının nükleer enerji ile çalıştırılabilmesi için bir sürü proje üretildi. Ancak yapılan bu reaktörler eldeki büyük uçaklara sığmayacak kadar büyüktü. Projenin adı Nükleer Uçak Gücü (Aircraft Nuclear Propolsion – ANP) olarak belirlendi. Uzun çalışmalar sonucu GE firması bir bombardıman uçağına sığacak büyüklükte bir reaktör yapmayı başardı.

GE firmasının geliştirdiği reaktörlerin test yatakları

Bu reaktörü denemek için “Six turning, four burning” lakaplı Convair B-36 uçağı seçildi. Ancak uçağı uçuracak personelin radyasyondan korunması gerekiyordu. Bunun için radyasyona dayanıklı bir kokpit modülü geliştirildi.

Altı turboprop, dört jet motorlu B-36 Peacemaker

Korunaklı kokpite sahip NB-36H nükleer test uçağı

Solda korunaklı kokpit modülü ve sağda reaktörün son hali

Korunaklı kokpitte iki pilot bir uçuş mühendisi ve iki atom mühendisi bulunması öngörüldü. Kokpit modülü ve reaktörün ağırlığı yaklaşık otuz tondu.

Korunaklı kokpit uçağa monte ediliyor

XB-36H nükleer reaktörle ilk uçuşuna hazırlanıyor

XB-36H nükleer reaktörle ilk uçuşunda

17 Eylül 1955 te ilk deneme uçuşu yapıldı ve bu uçuşlar iki yıl sürdü. İki yılda 47 sorti uçuşta yaklaşık üç yüz saat uçuş yapıldı. Tüm bu uçuşlarda tek bir kere reaktörden jet motorlarına güç verildi ancak başarılı olmadı.

Aynı yıllarda Ruslar da nükleer testlere devam  etti. Test için Tupolev Tu-95 uçağı kullandılar.

Rusların nükleer reaktörle çalışan uçak motoru çizimleri

Rusların çabaları da nükleer bir uçak yapmaya yetmedi. Uzun süren çabalar boşa giderken projeden vazgeçtiler.

Kanat altında reaktör taşıyanTupolev Tu-95LAL(Tu-119)

İki yıllık deneme sırasında, sonuçların olumlu çıkmasını bekleyen Amerikan ve Rus şirketleri nükleer uçak tasarım çılgınlığına başladı. Bunlardan birkaç örnek verelim:

Bell Textron –  D-1007

Bell D-1007 nükleer helikopter

Convair – NX-2 CAMAL

NX-2 CAMAL

De Havilland – DH-NP3/4

İngiliz nükleer uçak tasarımı

Douglas Aircraft Corporation –  WS-125A

Douglas WS-125A

Lockheed Corporation –  CL-1201

The Lockheed CL-1201 ve parazit uçakları

Northrop Corporation –   N-108

N-108

Myasischev –   M-30/M-60

M-30

M-60

Tupolev – Tu-135

Tu-135

Rusların bu proje için ne kadar harcama yaptığı bilinmese de ABD on beş yılda yedi milyar dolar harcadı. Reaktörden uçak motoruna güç verilemedi. Bu yıllarda nükleer başlıklı füzelerin geliştirilmesi ve yaygınlaşması bu çabaları boşa çıkardı. 1961 de ABD projeyi tamamen rafa kaldırdı.

Önümüzdeki yıllarda nükleer uçak yeniden gündeme gelir mi bilinmez ama bu paraların daha insancıl işler için kullanılması mümkün.

SEVGİYLE KALIN!