04.11.2024

Havalimanı terminal körükleri uzun zamandan beri kullanılmakta. Körüklerin amacı yolcuyu hava durumundan, uçak motorunun emme veya rüzgarından korumak ve uçağa binişi kolaylaştırmaktır.

Bu tür araçlar kullanılmaya başladığından beri çok çeşitli isimler almışlardır. (Jet köprüsü, jetyolu, jet geçidi, hava kapısı, iskele, geçit,  hava köprüsü, parmak, gökyüzü köprüsü, hava tüpü, hızlandırılmış askıya alınmış yolcu giriş sistemi) Günümüzde kullanılan sistemlerin adı ise “UÇAĞA GEÇİŞ KÖPRÜSÜ” (BOARDING BRIDGE) olarak adlandırılmış ve güzel türkçemize “KÖRÜK” olarak mal olmuştur.

Bu sistemlerin en erken modelleri İngiltere ve ABD’de 1930’lu yılların başlarında kullanılmaya başlandı. Bunlar raylı veya tekerlekli ufak kanopilerden oluşuyordu. Bu yıllarda uçak yoculuğu oldukça pahalı olduğu için sadece varlıklı insanlar bu yolculuktan faydalanabiliyordu ve bu yolcuların olumsuz şartlardan etkilenmemeleri gerekiyordu.

Londra Croydon havalimanında tekerlekli biniş köprüsünden motorları çalışan Imperial Havayollarının, Handley Page uçağına binen yolcular

Londra Gatwick havalimanında raylı biniş sisteminden DH-86 uçağına binen yolcular.

1930’larda Londra Gatwick havalimanı terminali

ABD, California-Burbank’taki United (Şimdiki adı Bob Hope) Havalimanı terminali

United terminalinden biniş yolunun görünümü 

İkinci Dünya savaşının patlamasıyla havacılık tamamen askeri gereksinimleri karşılamaya başladı. Savaşın sona ermesiyle, Avrupa yaralarını sarmaya çalışırken, ABD, Almanya’dan gelen teknoloji ve bilim adamlarının da desteğiyle havacılıkta dünya lideri oldu.

ABD’ nin dev havayolu şirketleri süratle yükselmeye başladılar. 1940 larda bugünkü kullanılan hareketli köprülerin planları yapılmaya başlandı. Bunu geliştiren Whiting şirketi ilk prototipini 1952 de Kolombiya’nın Barranquila havalimanında denedi ve başarılı oldu.

1955 yılında ilk körük, ana üssü New York olan American havayolları ve  Whiting şirketi ile yapılan anlaşma sonrasında; New York Idlewild (Yeni adı JFK) monte edildi ve başarılı bir şekilde kullanılmaya başladı.

Idlewild havalimanında kullanılmaya başlanan ilk körük ve önünde DC-7

“WHITING LOADAIR DOCK”

United havayolları da Lockheed Air terminal şirketi tarafından geliştirilen “Aerobridge” adı verilen sistemi ana üssü Şikago O’hare havalimanında 1958’de kullanmaya başladı.

Şikago O’hare havalimanında “Aerobridge”

“Aerobridge”in içten görünüşü

Günümüzde kullanılan körüklere çok benzeyen çift kanatlı ilk körük ise 1959 yılında American havayolları tarafından San Francisco’da kullanılmaya başladı.

American Havayollarına ait B-707 uçağına yanaşmış çift taraflı körük

ABD dışında ilk körüğe kavuşan havalimanı Amsterdam olmuştur. KLM yer hizmetleri Müdürü A.C.Tolk 1958 de Şikago’ya IATA toplantısına gönderilir. Orda körükleri gören müdür fotoğraflarını çekerek döner ve Amsterdam Schipol havalimanı üç yıl sonra;1961 de ilk körüğüne kavuşur.

Amsterdam Schipol havalimanının ilk körüğü

Amsterdam’ın ilk körüğünde DC-8

Yetmişli yıllardan sonra bu körükler daha da geliştirildi. Üzerlerine elektrik ve pnömatik güç birimleri ile, klimalar eklendi. Yakıt ikmali de yer altından park yerlerine kadar hidrantlar la getirilerek yer hizmetleri üst seviyeye çıktı.

Ülkemizde ilk körük Atatürk havalimanına 1978 yılında inşaatına başlanılan dış hatlar terminalinde kullanıldı.

Atatürk Havalimanı dış hatlar terminali açılıştan sonra

Ancak bu sistemler yurt dışından temin edildiği için pahalıya mal oluyordu. 1998 yılında girişimci bir türk çıkarak körük üretmeye başladı. Bu yerli körükler dışarıdan ithal edilen körüklerle aynı özelliklere sahip olmasına rağmen fiyatları yabancı körüklerin yarısı kadar! Bu kişi Sakarya’lı Uğur Çayrak’tı. Hendek’ te bulunan UBS şirketinin sahibi olan Uğur Çayrak daha önceden havalimanı elektrik işleriyle uğraşırken bu ilki başardı. Ülkemizde bu tür girişimci kişilere çok ihtiyacımız var.

İlk yerli körüğümüz

UBS nin yaptığı körükler ilk olarak Diyarbakır havalimanı terminalinde kullanıldı. Daha sonra İGA tarafından yapılan İstanbul havalimanı ise yerli körük üretimi olmasına rağmen yabancı körük tercih etti.

UBS körük Diyarbakır havalimanında

UBS Azerbaycan, Suudi Arabistan ve Ekvator Gine’sine imal ettiği körükleri ihraç etmeyi başardı. Uğur Çayrak ve tüm çalışanlarını canı gönülden kutluyorum.

SEVGİYLE KALIN!