26.01.2026

Parazit uçak bir ana hava aracına bağlanarak muharebe alanına götürülen uçaklar için kullanılan bir havacılık deyimidir. Ana temel uzun menzilli bombardıman uçaklarının kısa menzilli av/önleme uçaklarıyla entegrasyonudur. Parazit uçağın görev sonu ana uçağa dönmesi ve/veya dost bir alana inmesi gerekir. Bu konsepte yirminci yüzyılın başından itibaren, bilim adamları ve havacılar uzun süre kafa yorup bir sürü uygulama gerçekleştirilmesine  rağmen tam bir başarıya ulaşamamıştır. Yirminci yüzyılın ortalarında havadan yakıt ikmali teknolojisinin ilerlemesiyle beraber parazit uçak çalışmaları tarihin tozlu raflarına kaldırılmıştır.

1915 yılında İngiltere, Alman zeplinleri tarafından bombalanınca ilk parazit uçak fikri ortaya çıktı. SS sınıfı bir zeplinin altına bir kanca yapılarak BE.2C uçağı bağlanacak ve düşman zeplini görüldüğünde uçarak zeplini avlayacaktı.

İlk deneme uçuşu için hazırlıklar yapılıyor

SS sınıfı AP-1 İngiliz hava aracına bağlanmış BE.2C  avcı uçağı

Şubat 1916 da sistemin ilk deneme uçuşunda hava aracının basınç sistemi arıza yaptı. Altta uçakta bulunan iki pilot uçağı ayırmaya çalışsalar da başarılı olamadılar ve hayatlarını kaybettiler.

Aynı yılın mayıs ayında İngilizler Porte Baby tipi deniz keşif uçağının üzerine Bristol Scout tipi av uçağı yerleştirdiler. Yaklaşık bin feet’ te salınan uçak başarıyla uçtu ancak savunma için kullanılmadı.

1918 de İngiliz balonlarına Sopwith Camel uçakları takılmaya başlandı. Aynı yıl Almanlar da zeplinlerine Albatros D3 uçaklarını bağlamaya başladılar ancak bir yararını görmedikleri için vazgeçtiler. Amerilalılar da boş durmuyorlardı. C-1 hava aracına Curtiss JN-4 uçağını taktılar. 2500 feet te bırakılan uçak normal uçuşunu tamamlayarak üssüne geri döndü.

Porte Baby üzerinde Bristol Scout

İngiliz 23 numaralı hava aracına bağlı Sopwith Camel

Amerikan C sınıfı hava aracı

Birinci Dünya savaşından sonra İngilizler parazit uçak projelerine ara verirken Amerika ve Rusya bu konu üzerinde sıkı bir çalışmaya girdiler. Amerikalılar Akron ve Macon ismini verdikleri hava araçlarının altına bir trapez yaparak Curtiss F9C Sparrowhawk uçaklarını koydular. Daha sonra trapezi daha da geliştirerek uçakları hava aracının içinde taşımaya başladılar.

Curtiss F9C Sparrowhawk trapeze asılı durumda

Curtiss F9C Sparrowhawk gövde içinde

Amerikalıların bu projesi iyi gidiyordu. Ancak 1933 te Akron; 1935 te ise Macon hava araçlarının kaza geçirip düşmesiyle son buldu.

İngilizler 1931 yılında başladıkları ve 1938 e kadar süren parazit uçak projesi için Short S.21 Maia  tipi bir deniz uçağının üzerine    Short S.20 Mercury tipi diğer bir deniz uçağını koydular ancak beklenen verim alınamadı.

Short S.21 Maia ve Short S.20 Mercury

1931 de parazit uçak denemelerine başlayan Ruslar ana uçak olarak TB-1 i seçmişlerdi.

TB-1 bombardıman uçağı

Vladimir Vakhmistrov tarafından yürütülen bu denemeye “ZVENO PROJESİ” adı verildi, TB-1 ve TB-3 bombardıman uçakları ile uzun süren denemeler yapıldı. Uçakları üst üste gören halk buna “Vakhmistrov’ un sirki” adını verdi. Denemelerde beş ayrı tip av/önleme ve bombardıman uçağı kullanıldı. (Polikarpov I-5/I-16 ve Grigoroviç I-Z)

Denemelerde TB-3 beş uçak taşıyor (“Vakhmistrov’un sirki”)

Operasyonda kullanılan iki uçaklık konfigürasyon

Uçakların kanat üstüne yerleştirilmesi

1941 yılında TB-3 uçağının taşıdığı iki adet Polikarpov I-16 uçağı, Alman işgalindeki Romanya’ ya ait köprü ve depoları bombaladı ve salimen Kırım’ daki üslerine döndüler. Bu parazit uçakların operasyonel olarak ilk başarılı kullanımı olarak havacılık tarihine geçti.

İkinci Dünya savaşı sırasında Almanya’ da parazit uçak denemeleri yapıldı. Parazit uçak olarak Messerschmitt Me-328 üretildi. Bu uçağın planör gibi motorsuz veya pulsejet ile kullanılması öngörüldü. Ayrıca üretilen Arado E.381 ve Sombold S0 344 gibi parazit uçak projelerinin tamamı terkedildi.

Savaş sırasında Japonya‘ da Mitsubishi G4M uçağıyla taşınması beklenen bir Yokosuka MXY7 Ohka kamikaze roketi üretti ama kullanamadan teslim oldu.

Dornier Do 217 üzerinde  Messerschmitt Me-328

Messerschmitt Me-328 in motorsuz ve pulse jetli modelleri

Arado E.381,  Ar 234C nin altında

Amrerika’ lı askerler tarafından ele geçirilen Yokosuka MXY7 Ohka kamikaze roketi

İkinci Dünya savaşı bitince yani soğuk savaşın başlangıcında parazit uçak çabaları devam etti. “PAPERCLIP” operasyonları ile ABD iki bine yakın Alman ve Avusturyalı bilim adamını ülkelerine getirerek büyük başarılar yakaladı. Bu bilim adamlarının içinde havacılıkla uğraşanlar da vardı ve parazit uçak denemeleri yeniden başladı.

Almanya’ dan getirilen Dr. Richard Vogt’ un  parazit uçaklara ilgisi vardı. Almanya’ da asimetrik uçak olarak tanınan Blohm & Voss BV141‘ in yapımında çalışmıştı. Ona göre hafif bir uçak daha ağır olan diğer bir uçağın kanat ucunda uçabilirdi. Dr. Vogt‘ un bu fikrini denemek için C-47 Dakota nakliye uçağı ve Culver Q-14 uçağı kullanılacaktı. İlk deneme 1948 de yapıldı başarılı oldu.

C-47 Dakota nakliye uçağı Culver Q-14 uçağını çekiyor

Bu başarıdan sonra ABD Hava Kuvvetleri ismi önce MX-1018 verilen sonra TIP TOW(kanat ucundan çekme) olan projeyi çeşitli şirketlere verdi. Amaç kanat ucunda taşınan av/önleme uçağının muharebe alanında salınarak bombardıman uçaklarının korunması olacaktı. Ana uçak olarak Boeing B-29; av uçağı olarak  Republic F-84 Thunderjet seçildi. Her iki uçak tipinin kanat uçları yeniden yapılandırıldı. İlk deneme başarılı geçti. Ve av uçakları iki saat kırk dakika motorları çalışmadan taşındı. Ancak denemeler devam ederken geliştirilen kanat ucu sistemlerinde problemler çıktı ve bir Republic F-84 Thunderjet ve bir  Boeing B-29 düştü. Bu kaza tip tow projesinin sonu oldu.

Ancak parazit uçak projesinden vazgeçilmedi. Yeni projenin adı “Fighter” ve “Convair” (B-26 uçağının üreticisi) kelimelerinden üretilen “FICON” oldu. F-84 Thunderjet yerine RF-84 Thunderflash kullanıldı. Bu projede Av uçağı trapez ile çekildi.

B-29 ve F-84 –  TIP TOW

B-36 ve F-84 Thunderstreak – FICON

Daha sonra Convair b-26 uçağının kanat uçlarındaki bağlantı sistemleri güçlendirildi. Tom Tom adı verilen bu projede F/RF-84 Thunderflash uçakları kullanıldı. Kısmen başarı elde edilse de yakıt ikmal teknolojisindeki gelişmeler bu projeleri lüzumsuz hale getirmeye başladı.

B-36 ve RF-84 Thunderflash – TOM TOM 

Convair şirketinin reklam panosu

Bütün bu projeler devam ederken McDonnell  firması hazır bir parazit uçak yerine daha ufak ve sadece bu amaç için kullanılacak ufak bir uçak üretti. Bu uçak bir bombardıman uçağından trapezle salınacak ve görevi bittikten  sonra trapeze geri dönecekti. Fakat yapılan çalışmalar sonunda çok garip bir uçak ortaya çıktı. Bu garipliğinden dolayı uçağa XF-85 Goblin (Ucube) ismi verildi.

XF-85 Goblin

XF-85 Goblin trapezden salınıyor

Bu uçakta silah koyacak yer bulamadıkları için bu projeden vazgeçildi.

Goblin’ e benzer ram jetle çalışan garip bir parazit uçak da Fransızlar tarafından yapıldı. Leduc 0.10 adı verilen ve 1949 da ilk denemelerine başlanan bu uçağın kokpiti hava alığı konisinin içindeydi.

Leduc 0.10, SE.161 Languedoc uçağının üzerinde 

Hava alığı konisindeki kokpite girmeye çalışan pilot

Leduc 0.10 havada

Amerikalılar 1944 ten itibaren “X” serisi uçaklarla çeşitli deneyler yaptılar. Efsane pilot Chuck Yeager, Bell X-1 uçağı ile 14 Ekim 1947 de ilk ses üstü uçuşu yaptı. X serisi uçakların bazıları büyük uçakların altında parazit olarak irtifaya çıkarılıp, uçuş için bırakıldılar. Buna en güzel örnek ise B-52 den salınan hipersonik X-15 tir.

B-52, X-15 i taşıyor, F-104 takipte

1977 de geliştirilmeye başlanan Space Shuttle ın ilk denemeleri için B-747 uçağı kullanıldı. Yüksek irtifaya çıkarılan Space Shuttle bırakılarak ilk yaklaşma ve iniş testlerini gerçekleştirdi.

Space Shuttle iniş testi için bırakılıyor

B-747 Space Shuttle için kalkışta

Sovyetlerin ürettiği uzay araci “Buran” ise bu testleri An-225 üzerinde gerçekleştirdi.

1989 Paris Airshow’ da An-225 üzerinde Buran

Uzaya turist taşımak amacıyla Paul Allen ve Richard Branson tarafından kurulan ve uçakları çılgın uçak mühendisi Burth Rutan tarafından tasarlanan uzay araçları da parazit uçak olarak üretildi.

Space Ship 1

White Knight ve altında Space Ship 1

White Knight 2 ve altında Space Ship 2

Parazit uçaklar için verilen uğraşılar ve bu iş için harcanan  paralar boşa mı gitti, bilinmese de günümüzde iyi güdümlendirilmiş kamikaze dron sürülerinin, gelecek savaşların öncüsü olacağı bir gerçek!

SEVGİYLE KALIN!